Bánh mì Bunny chow khoét ruột đựng cà ri của Durban

1 Bunny chow là gì?

Bunny chow (người địa phương thường gọi gọn là bunny) là món ăn nhanh của cộng đồng người Nam Phi gốc Ấn, gồm một ổ bánh mì trắng khoét rỗng ruột, nhồi đầy cà ri, kèm một phần salad ăn cùng. Món ăn ra đời trong cộng đồng người gốc Ấn ở Durban, thành phố có số lượng lớn người Ấn sinh sống ở Nam Phi.

Chữ "bunny" dễ khiến người ta nghĩ đến thịt thỏ, nhưng đây không phải món ăn làm từ thỏ. Thực chất đó là bánh mì cà ri, mang âm hưởng ẩm thực Ấn Độ kết hợp với phong vị địa phương. Điểm độc đáo là chiếc bánh không chấm vào bát cà ri như thông thường, mà chính nó là chiếc bát: khi ăn hết cà ri, thực khách ăn luôn cả "chiếc bát".

2 Bunny chow có nguồn gốc từ đâu?

Nguồn gốc chính xác của bunny chow vẫn còn tranh cãi. Món ăn xuất hiện từ khoảng thập niên 1930 - 1940, từng được bán ở Gwelo, thuộc Rhodesia (nay là Zimbabwe) trong Thế chiến thứ hai và đến nay vẫn được bán ở thị trấn Kadoma lân cận.

Câu chuyện được nhắc nhiều nhất bắt nguồn từ những lao động Ấn Độ nhập cư đến làm việc ở các đồn điền mía tại KwaZulu-Natal. Họ làm việc nhiều giờ và chỉ có những quãng nghỉ ngắn. Ban đầu, họ bày thức ăn ra những chiếc lá lớn nhưng cách này mất thời gian. Vì vậy, họ tìm cách gói gọn bữa ăn để giữ nóng và tiện mang theo ra đồn điền: khoét ruột ổ bánh mì làm bát, rồi đổ cà ri và rau vào.

Việc dùng bánh mì trắng còn được lý giải bằng một lý do thực tế: món bánh roti truyền thống vốn dễ rã khi mang đi, trong khi ổ bánh mì rẻ, bán sẵn ở các cửa hàng địa phương lại chắc hơn để làm vật đựng cà ri.

3 Cái tên "bunny chow" nghĩa là gì?

Cái tên cũng có nhiều cách lý giải. "Chow" trong tiếng Anh Nam Phi đơn giản là tiếng lóng chỉ "đồ ăn" và cũng là động từ "ăn". Còn "bunny" thường được cho là xuất phát từ Bania, tên một nhóm thương nhân Ấn Độ, đọc chệch dần thành "bunny". Món ăn được cho là do một quán cà phê của người Bania ở Durban tạo ra đầu tiên. Theo cách hiểu này, "bunny chow" gần như có nghĩa là "đồ ăn của người Ấn".

Một cách giải thích khác cho rằng tên món bắt nguồn từ cách nghe nhầm "bun" (bánh mì) và "achar" (đồ muối kiểu Ấn), dù achar thường không có trong món ăn. Phiên bản chay đôi khi được gọi là "beans bunny" (bunny đậu).

4 Bunny chow gồm những gì?

Món ăn có ba phần chính: vỏ bánh, nhân cà ri và món ăn kèm.

• Vỏ bánh thường là ổ bánh mì trắng được khoét rỗng ruột. Phần ruột lấy ra có thể đặt lên trên làm nắp hoặc dùng để chấm cà ri, đôi khi có thể sử dụng bánh sandwich, bánh mì dài hoặc bánh mì tròn.
• Nhân cà ri truyền thống của Durban gồm cà ri thịt cừu hoặc thịt dê non, cà ri gà, cà ri chân giò nấu đậu và cà ri đậu. Ở nhiều nơi khác trong nước còn có những lựa chọn ít truyền thống hơn như khoai tây chiên với nước sốt cà ri, xúc xích chiên, phô mai, trứng và chả polony.
• Món ăn kèm thường là salad cà rốt bào, ớt và hành hoặc sambal gồm cà chua, hành và ớt xanh thái nhỏ trộn giấm trắng. Một số nơi còn dọn kèm các loại đồ muối kiểu Ấn như xoài, chanh và rau củ.

Đặc điểm khiến thực khách mê nhất là nước sốt cà ri thấm vào thành bánh. Phần vỏ bánh thấm đẫm nước sốt thường được xem là ngon nhất.

5 Cà ri kiểu Durban ăn cùng bunny chow có gì đặc biệt?

Cà ri trong bunny chow thường là cà ri kiểu Durban do những người Ấn đến Durban làm việc nấu bằng nguyên liệu sẵn có tại địa phương. Loại cà ri này cay, thường có một lớp dầu mỏng nổi trên mặt, rất hợp để thấm vào bánh mì. Cà ri cũng khá khô và đặc, để không chảy xuyên qua thành bánh.

Cà ri Durban thường có khoai tây, cà chua và nhiều đậu Hà Lan, đậu gà, vị cay hơn nhờ một số gia vị đặc trưng của Nam Phi. Sự khác biệt giữa cà ri Durban và cà ri Ấn không nhiều vì cà ri này do chính người Ấn nhập cư chế biến và phát triển.

6 Các cỡ bánh và cách gọi món

Bunny chow có ba cỡ: một phần tư ổ, nửa ổ và nguyên ổ. Ở Durban, khách chỉ cần nói gọn là "quarter mutton" (một phần tư, nhân thịt cừu) hoặc đổi loại nhân và cỡ bánh theo ý muốn. Giá nguyên ổ thường gấp khoảng 3 đến 4 lần giá phần một phần tư.

Ở nhiều cộng đồng khác, người ta có những biến thể riêng từ phiên bản gốc, chỉ dùng một phần tư ổ bánh. Món này đôi khi được gọi là skhambane, kota (nghĩa là "một phần tư") hoặc shibobo. Cái tên shibobo cũng được dùng cho sphatlho, một món ăn phát triển từ bunny chow.

Chia nhau một phần bunny chow cũng là chuyện không hiếm.

7 Cách ăn bunny chow

Với nguồn gốc là món ăn của người lao động, bunny chow được ăn bằng tay, bất chấp nước sốt dính tay, dính miệng. Người địa phương hiếm khi dùng dao nĩa và việc dùng đồ ăn có thể khiến người ngồi cạnh nhìn bạn khá tò mò. Cách ăn thường là xé phần ruột bánh chấm vào cà ri, rồi dần dần ăn đến phần vỏ thấm sốt.

Ngày xưa, bunny chow thường được gói trong tờ báo của ngày hôm trước. Cách này không còn phổ biến. Món mang đi ngày nay thường được bán trong "bunny box", loại hộp giữ nhiệt và không để nước sốt chảy ra ngoài.

8 Giá và nơi thưởng thức bunny chow

Bunny chow có mặt ở nhiều quán ăn mang đi nhỏ và nhà hàng Ấn Độ trên khắp Nam Phi. Giá tham khảo cho một phần tư ổ nhân đậu hoặc dhal vào khoảng 15 rand (khoảng 1 USD), còn phần một phần tư nhân thịt cừu vào khoảng 50 rand (khoảng 3,4 USD). Món rất tiện cho các buổi dã ngoại và đi biển.

9 Lễ hội "Bunny Chow Barometer" ở Durban

Người Durban yêu món này đến mức có hẳn một cuộc thi dành cho nó. Mỗi năm vào tháng 9, Bunny Chow Barometer diễn ra ở bờ nam sông Umgeni, ngay phía trên khu Blue Lagoon, nơi người Ấn ở Durban hay đến dã ngoại vào Chủ nhật. Nhiều thí sinh khắp vùng đô thị Durban đến tranh tài để giành danh hiệu người làm bunny ngon nhất.

10 Cách nấu bunny chow tại nhà

Công thức dưới đây theo hướng dẫn của một trang chuyên về món cà ri, cho khoảng 4 người, chuẩn bị 10 phút và nấu khoảng 50 phút. Món cà ri có thể làm từ thịt gà, cừu hay bò.

Nguyên liệu:

• 3 thìa canh bơ ghee
• 1 thìa cà phê hạt thì là Ai Cập
• 1 thanh quế dài 5 cm
• 20 lá cà ri
• 2 củ hành tây cỡ vừa băm nhỏ
• 2 thìa canh tỏi gừng xay nhuyễn
• 2 quả ớt xanh bird's eye băm nhỏ
• 1 thìa canh bột thì là Ai Cập
• 1 thìa canh bột rau mùi
• 1 thìa cà phê ớt bột cayenne
• 1 thìa canh ớt bột Kashmiri
• 900 g đùi gà cắt miếng vừa ăn
• 2 quả cà chua cỡ vừa thái hạt lựu
• 2 củ khoai tây cỡ vừa cắt khối 2,5 cm
• 225 g củ cải swede (rutabaga) cắt khối 2,5 cm
• 500 ml nước dùng gà không muối hoặc nước
• Muối
• 1 thìa cà phê garam masala
• Rau mùi tươi để trang trí.

Cách làm:

• Bước 1, phi gia vị. Đun chảy bơ ghee ở lửa vừa lớn. Khi bơ nóng, cho thì là, quế và lá cà ri vào đảo khoảng 30 giây cho thơm. Thêm hành tây, xào khoảng 5 phút đến khi mềm và trong.
• Bước 2, thêm tỏi gừng và gia vị. Cho tỏi gừng xay vào đảo khoảng 30 giây. Sau đó thêm các loại gia vị bột và cà chua, đảo đều.
• Bước 3, nấu khoai. Cho khoai tây và swede vào, đổ vừa đủ nước ngập, đun liu riu 20 đến 30 phút cho đến khi swede bắt đầu mềm.
• Bước 4, cho gà. Thêm gà vào, bổ sung nước nếu cần, nhưng chỉ cho gần ngập thịt để gà chín mà nước sốt vẫn đặc.
• Bước 5, hoàn thiện. Đun tiếp đến khi gà chín và nước sốt sánh đặc. Nêm muối cho vừa miệng, rắc garam masala và rau mùi tươi.
• Bước 6, dọn món. Có thể ăn như cà ri thường, hoặc đúng kiểu bunny chow: khoét rỗng ổ bánh mì, đổ cà ri vào. Phần ruột bánh khoét ra dùng để chấm cà ri.

Một lưu ý quan trọng là cà ri làm bunny chow cần khá đặc và ít nước, để không thấm xuyên qua thành bánh.

Bunny chow là món ăn mà cả câu chuyện về những người lao động, những khoảng nghỉ ngắn và cách họ nghĩ ra để bữa trưa vẫn nóng đều nằm gọn trong một ổ bánh mì. Ngồi ăn bằng tay bên bãi biển Durban, chấm từng miếng bánh vào cà ri cay, du khách như chạm đến một lát cắt của lịch sử và văn hóa Nam Phi. Nếu một ngày hành trình đưa bạn đi đến thành phố Durban, chiếc balo du lịch Mia.vn gọn nhẹ sẽ là bạn đồng hành vừa vặn cho những chuyến dạo biển và những buổi dã ngoại bên bờ sông.