Fufu là gì? Review món ăn Tây Phi và cách ăn đúng

1 Fufu là gì?

Cái tên nghe vui tai, nhưng phía sau là một món ăn có bề dày lịch sử. 

Fufu là khối bột nhào làm từ củ hoặc quả giàu tinh bột, được luộc chín rồi giã hoặc nghiền cho dẻo mịn. Nguyên liệu phổ biến nhất là sắn (khoai mì), củ yam, chuối plantain xanh và khoai môn (cocoyam). Một số nơi còn dùng bắp, semolina, gạo hoặc quả sakê. Ngoài ra, nhiều gia đình dùng bột sắn, bột plantain hay bột tapioca để bỏ qua công đoạn giã.

Fufu được cho là bắt nguồn từ Ghana. Tên gọi xuất phát từ tiếng Twi của người Akan, nghĩa là "nghiền" hoặc "trộn", đúng với cách làm món này. Bạn cũng sẽ gặp các cách viết như foofoo, foufou hay fufuo.

Trước khi thương nhân Bồ Đào Nha đưa sắn từ Brazil sang châu Phi vào thế kỷ 16, fufu chủ yếu làm từ khoai môn, plantain và yam. Về sau, món theo những người bị đưa sang châu Mỹ đến vùng Caribbean và thích nghi với nguyên liệu bản địa. 

Ở Tây Phi, fufu từng là lương thực chính của đế quốc Ashanti và xuất hiện trong tiểu thuyết Things Fall Apart của Chinua Achebe.

2 Review fufu: kết cấu, hương vị và cảm giác khi ăn

Món nhìn đơn giản đến mức nhiều người nghi ngờ. Qua những lần thử thực tế, sức hút của fufu nằm ở ba điểm dưới đây.

2.1 Kết cấu dẻo mịn

Khối fufu mềm, hơi dính và có độ đàn hồi, gần giống khoai tây nghiền nhưng đặc và dai hơn. Bản làm kỹ có bề mặt bóng mịn, ấn ngón tay vào sẽ lõm xuống rồi từ từ trở lại. Với người quen ăn cơm, cảm giác này lạ ở lần đầu, nhưng dễ quen sau vài miếng.

2.2 Hương vị nhạt, hơi chua nhẹ

Vị fufu dịu, hơi chua nhẹ, thường được so với khoai lang hoặc khoai tây. Bản làm từ sắn lên men có vị chua rõ hơn. Chính sự trung tính ấy khiến fufu thấm trọn nước súp. Nếu ăn riêng thì khá nhạt, nhưng chấm vào súp đậm vị, món mới bộc lộ hết sức hút.

2.3 Điểm cộng và lưu ý

Fufu no lâu và không chứa gluten. Một khối fufu đi cùng bát súp đã đủ thành bữa chính. Tuy nhiên, người quen nhai kỹ sẽ cần thời gian làm quen, vì món thường được nuốt trực tiếp. Lượng tinh bột cao cũng khiến fufu chưa phù hợp với người đang kiểm soát đường huyết hoặc ăn giảm carb.

3 Cách ăn fufu đúng kiểu người Tây Phi

Điều khiến thực khách bỡ ngỡ nhất thường không phải vị món ăn, mà là cách ăn. Fufu không dùng đũa hay thìa mà sẽ thao tác như sau: 

• Bước 1: Nhất định phải rửa tay sạch. Bàn ăn truyền thống thường có sẵn bát nước và xà phòng.
• Bước 2: Dùng tay phải bẻ một miếng nhỏ từ khối fufu.
• Bước 3: Vo miếng bột thành viên tròn, rồi ấn ngón cái để tạo vết lõm giúp giữ được nhiều súp.
• Bước 4: Nhúng sâu vào bát súp để múc cả nước lẫn thịt hoặc cá.
• Bước 5: Đưa vào miệng và nuốt, thường không nhai kỹ. Vì vậy fufu được xếp vào nhóm "swallow food".

4 Fufu ăn kèm món gì?

Fufu hiếm khi đứng một mình. Súp mới là phần quyết định hương vị của cả bữa ăn.

Các lựa chọn cổ điển gồm nkate nkwan (súp đậu phộng), abenkwan (súp hạt cọ), abunabun (súp rau xanh) và egusi (súp hạt dưa với rau lá). Súp ogbono cùng các loại súp thịt bò, thịt dê và cá cũng rất phổ biến. 

5 Các biến thể fufu theo vùng

Fufu có mặt ở nhiều quốc gia, nên mỗi nơi giữ một cách làm riêng. Một số phiên bản nội trội bao gồm:

6 FAQ - Những câu hỏi thường gặp về fufu

6.1 Fufu đọc thế nào?

Đọc là "phu phu", gần giống "foo-foo" trong tiếng Anh.

6.2 Fufu có chứa gluten không?

Không. Fufu làm từ sắn, plantain hoặc yam nên không có gluten.

6.3 Có thể thay sắn bằng nguyên liệu khác không?

Được. Bạn có thể dùng riêng sắn hoặc plantain, nhân đôi lượng nguyên liệu đó và làm theo cùng cách. Yam và khoai môn cũng là lựa chọn quen thuộc.

6.4 Có thể dùng bột fufu làm sẵn không?

Có. Bột sắn hoặc bột plantain giúp bỏ qua công đoạn giã, và máy xay hay máy chuyên dụng cũng làm bớt vất vả. Tuy nhiên, nhiều người vẫn cho rằng hương vị khác bản giã tay.

Fufu không nổi bật bằng vị, mà bằng kết cấu dẻo mịn, độ no lâu và cách thưởng thức chấm súp bằng tay. Nếu có dịp một lần xách balo đến với Châu Phi, bạn hãy nhớ cùng người dân bản địa thưởng thức món ăn đặc biệt này để cảm nhận hết tinh thần ẩm thực phong phú của họ nhé.