Topbar banner
Ăn gì · Trung Quốc

Trà Long Tỉnh, thập đại danh trà nổi tiếng Trung Quốc

24.10.202673 lượt xem

Một chiếc ly thủy tinh cao, vài búp trà dẹt chìm xuống đáy, nước dần ngả xanh ngọc là cách trà Long Tỉnh chào người thưởng trà ngay từ phút đầu tiên. Loại trà xanh này nằm trong nhóm thập đại danh trà Trung Quốc. Cùng MIA.vn tìm hiểu những nét đặc biệt của loại trà này và bí quyết chọn mua trà chất lượng nhất.

Trà Long Tỉnh, thập đại danh trà nổi tiếng Trung Quốc 2

Infographic tổng hợp thông tin Trà Long Tỉnh

Trà Long Tỉnh (龍井茶, lóngjǐngchá) là trà xanh danh tiếng của Hàng Châu, thuộc tỉnh Chiết Giang. Đây là vùng trồng cốt lõi nằm quanh Tây Hồ, rộng khoảng 168 km². Khí hậu mát và nguồn nước dồi dào là điều kiện giúp búp trà phát triển chậm, giữ được vị ngọt dịu.

Trà Long Tỉnh, thập đại danh trà nổi tiếng Trung Quốc 3

Đồi trà Long Tỉnh xanh mướt quanh Tây Hồ, Hàng Châu, vùng trồng cốt lõi của loại trà xanh danh tiếng. Ảnh minh hoạ: Saigonluxurygroup

Loại trà này có lịch sử khoảng 1.200 năm. Một số tài liệu ghi rằng vua Khang Hy ở thế kỷ 17 đã nâng nó lên hàng cống trà của hoàng gia, tức “hoàng trà”.

Mùa hái trà kéo dài từ tháng 3 đến tháng 5. Nếu bạn muốn đi du lịch Trung Quốc gặp trà xuân sớm, nên đi vào cuối tháng 3 hoặc đầu tháng 4. Giữa tháng 4, trời Hàng Châu se lạnh, hãy nhớ mang theo áo khoác mỏng khi lên đồi.

Trà Long Tỉnh, thập đại danh trà nổi tiếng Trung Quốc 4

Người hái trà dùng tay hái từng búp trà Long Tỉnh vào mùa xuân rồi đựng trong gùi tre. Ảnh minh hoạ: Viettourist

“Long” là rồng, “Tỉnh” là giếng, cái tên này gắn với giai thoại về vua Càn Long thời Thanh. Tương truyền, nhà vua ghé thăm Long Tỉnh Tự ở Tây Hồ và được dân làng dâng trà. Ban đầu ông chưa mấy ấn tượng, nhưng hậu vị thanh ngọt đến sau khiến ông thích thú, đến mức xuống hái trà cùng các thôn nữ.

Trà Long Tỉnh, thập đại danh trà nổi tiếng Trung Quốc 5

Những gốc trà cổ trước miếu Hồ Công, gắn với giai thoại vua Càn Long và tên gọi Long Tỉnh. Ảnh minh hoạ: Saigonluxurygroup

Giữa chừng có tin Thái hậu lâm bệnh, nhà vua vội về kinh và nhét nắm búp trà vừa hái vào túi áo. Trà được pha cho Thái hậu uống, may sao bà khỏe lại. Từ đó, ông phong cho loại trà này danh hiệu Ngự trà.

Trà Long Tỉnh, thập đại danh trà nổi tiếng Trung Quốc 6

Ly trà Long Tỉnh xanh ngọc. Ảnh minh hoạ: Plantrip-cha

Cũng theo giai thoại, bóng cây trà in dưới đáy giếng trông như rồng uốn lượn, nên nhà vua đặt tên Long Tỉnh. Búp trà bị ép dẹt trong túi áo được cho là nguồn gốc của dáng lá đặc trưng. Tuy đó chỉ là truyền thuyết, nhưng 18 gốc trà trước miếu Hồ Công vẫn được gọi là trà ngự đến ngày nay.

Giới sành trà thường gói gọn vẻ đẹp của trà Long Tỉnh trong bốn chữ: hình, sắc, hương, vị. 

Giới sành trà gói gọn vẻ đẹp của trà Long Tỉnh trong bốn chữ: hình, sắc, hương, vị. Mỗi chữ là một tiêu chí riêng và đều có thể kiểm chứng ngay trên bàn trà.

Điểm đầu tiên người ta nhìn thấy là hình dáng lá khô. Lá dẹt, thon, nhọn đầu, được ví như lưỡi chim sẻ. Một kg trà hảo hạng cần khoảng 26.000 búp và người hái chỉ lấy một búp hoặc một búp một lá. Loại một búp một lá từng được gọi là “nhất kỳ nhất thương”, nghĩa là một cờ một giáo.

Trà Long Tỉnh, thập đại danh trà nổi tiếng Trung Quốc 7

Lá trà Long Tỉnh khô dẹt, thon, nhọn đầu như lưỡi chim sẻ. Ảnh minh hoạ: Bách Liên

Khi nước rót xuống, hình dáng ấy chuyển thành màu sắc. Nước trà xanh trong, ánh vàng, có khi được so với màu ngọc lục bảo. Từng búp đứng thẳng trong ly, rồi chìm dần xuống đáy tạo nên một chuyển động chậm rất đẹp mắt.

Sau màu sắc là mùi hương tỏa lên từ ly trà Long Tỉnh. Hương trà dịu, gợi mùi hạt dẻ và cốm mới, thoảng chút hoa lan. Hương không gắt nhưng đọng lâu, vẫn còn lưu lại sau khi trà đã uống hết.

Trà Long Tỉnh, thập đại danh trà nổi tiếng Trung Quốc 8

Hơi nước tỏa lên từ ly trà Long Tỉnh thơm mùi hạt dẻ và cốm mới. Ảnh minh hoạ: Dongnhantraquan

Cuối cùng là vị, thước đo khó giả nhất. Ngụm đầu trà Long Tỉnh có thể hơi đắng, rồi vị ngọt thanh lan ra, êm và bùi. Các danh gia đời Thanh từng nhận xét rằng trà nhạt nơi đầu lưỡi nhưng để lại cảm giác tươi mát ở kẽ răng. Theo họ, chính cái nhạt ấy mới là chí vị mà ai cũng lưu luyến không quên.

Cùng mang tên trà Long Tỉnh nhưng giá và chất lượng từng loại có thể chênh nhau khá xa. Nguyên nhân nằm ở vùng trồng và thời điểm hái.

  • Tây Hồ Long Tỉnh: Đây là dòng trà Long Tỉnh chuẩn và danh giá nhất, trồng quanh khu Tây Hồ. Xưa chia thành bốn khu Sư, Long, Vân, Hổ, nay thường gọi theo hai nhánh là Sư Phong Long Tỉnh (trồng quanh đỉnh Sư Tử, được xem là thượng phẩm, hương đậm và bền) và Mai Gia Ổ Long Tỉnh (nổi bật nhờ màu nước ngọc bích).
  • Tiền Đường Long Tỉnh: Mọc ở khu vực ngoài Tây Hồ, chất lượng thường kém hơn dòng Tây Hồ.
  • Tứ Phương Long Tỉnh: Dòng trà trồng ngoài vùng lõi với mức giá mềm hơn.
  • Bạch Long Tỉnh: Dòng phụ ít phổ biến, thường gặp ở các đơn vị chuyên về trà Trung Hoa.
Trà Long Tỉnh, thập đại danh trà nổi tiếng Trung Quốc 9

Các loại trà Long Tỉnh theo vùng trồng và mùa vụ với màu nước và giá khác nhau. Ảnh minh hoạ: Bách Liên

  • Trà Long Tỉnh trước Thanh Minh: Được hái trong khoảng mười ngày đầu xuân, trước ngày 5 tháng 4. Búp non trên đỉnh cây, do người nhiều kinh nghiệm thu hái, nên giá cao hơn hẳn.
  • Vũ Tiền Long Tỉnh: Nghĩa là “trà trước mưa”, hái sau mốc Thanh Minh nên thuộc hạng thấp hơn.
  • Trà vụ hè và thu: Có vị chát đậm hơn, hợp người thích vị mạnh.

Trà Long Tỉnh được hái hoàn toàn bằng tay, đựng trong gùi tre. Trà không qua công đoạn vò mà sao thẳng trên chảo, vừa sao vừa ấn để ép dẹt lá. Xưa người ta thường canh lửa than, nay phổ biến dùng chảo điện để dễ khống chế nhiệt.

Truyền thống chia việc sao thành hai pha, mở đầu bằng Thanh Oa. Mỗi mẻ chỉ khoảng 120 gram búp tươi. Nhiệt chảo bắt đầu ở khoảng 300°C rồi giảm dần xuống 240°C, trong lúc người thợ dùng tay đảo, nắm và hất. Khi lá bớt nước, họ ép tạo dáng với lực từ nhẹ đến mạnh trong 12 đến 15 phút.

Sang pha thứ hai là Huy Oa, mục tiêu là làm trà khô thêm và hoàn thiện hình dáng. Nhiệt chảo hạ còn khoảng 100°C, kéo dài 20 đến 25 phút. Kết thúc pha này, những búp trà Long Tỉnh dẹt, xanh nhạt mới thành hình đúng như người ta vẫn thấy trong ly.

Trà Long Tỉnh, thập đại danh trà nổi tiếng Trung Quốc 10

Những búp trà Long Tỉnh dẹt, xanh nhạt sau hai pha sao Thanh Oa và Huy Oa. Ảnh minh hoạ: Tita.art

Nghề sao trà Long Tỉnh vất vả vì gần như làm hoàn toàn bằng tay. Người mới học khó tránh bị bỏng, còn bàn tay người thợ lâu năm thì chai sạn theo năm tháng. Kỹ thuật sao trà thường truyền từ đời này sang đời khác trong gia đình, mỗi loại trà lại có cách gia giảm lửa riêng.

Vì thuộc thập danh trà nổi tiếng Trung Quốc, nên có không ít hàng trà trộn trên thị trường. Bốn đặc điểm ở phần tứ tuyệt cũng chính là thước đo khi chọn mua:

  • Hình dáng: búp kích thước khá đều, dẹt, đầu nhọn, bề mặt mịn.
  • Màu sắc: búp khô xanh non, nước pha vàng tươi. Màu quá đậm hoặc quá sặc sỡ cần thận trọng.
  • Mùi hương: trà Long Tỉnh có vị dịu, quyện mùi hạt dẻ, tươi mới.
  • Vị trà: hơi đắng ở ngụm đầu, chuyển nhanh sang ngọt nhẹ, hương đọng lâu sau khi uống.

Ngoài cảm quan, bạn cũng nên ưu tiên sản phẩm có tem hoặc biển chỉ dẫn địa lý “Tây Hồ Long Tỉnh”, ghi rõ vụ thu hoạch, bán ở nơi có địa chỉ rõ ràng. Giá thấp bất thường so với mặt bằng chung là tín hiệu cần kiểm tra kỹ. Nếu có thể, hãy nếm thử trước khi mua số lượng lớn.

Trà Long Tỉnh, thập đại danh trà nổi tiếng Trung Quốc 11

Búp trà Long Tỉnh đều, dẹt, đầu nhọn và bề mặt mịn, dấu hiệu của trà chất lượng. Ảnh minh hoạ: VnExpress

Lá trà mỏng và dễ chín, nên nước quá sôi là lý do phổ biến nhất khiến trà Long Tỉnh đắng và mất hương.

Ly thủy tinh cao là lựa chọn quen thuộc vì cho phép ngắm búp trà nở. Ấm sứ hoặc ấm tử sa cũng phù hợp nếu ưu tiên hương. Mỗi lần dùng 3 đến 5 gram trà cho khoảng 200 đến 220 ml nước.

Trà Long Tỉnh, thập đại danh trà nổi tiếng Trung Quốc 12

Ly thủy tinh cao với những búp trà Long Tỉnh chìm dần xuống đáy khi pha. Ảnh minh hoạ: Danh trà Trung Hoa

  • Bước 1: Đun sôi nước, rót vào ly hoặc ấm để tráng và làm nóng dụng cụ.
  • Bước 2: Cho 3 đến 5 gram trà vào.
  • Bước 3: Chờ nước nguội còn khoảng 80 đến 85°C, rót 200 đến 220 ml.
  • Bước 4: Lắc nhẹ, hãm 30 đến 35 giây. Khi các búp chìm xuống đáy và lá nở hết, trà đã sẵn sàng. Nếu thích dùng ấm, bạn có thể chiết ra chén tống rồi rót ra từng chén.

Bên cạnh hương vị, công dụng là lý do thứ hai khiến nhiều người tìm đến loại trà xanh này. Như các loại trà xanh khác, trà Long Tỉnh chứa polyphenol (nhóm catechin), L-theanine và một lượng caffeine vừa phải. Một tách trà buổi sáng hoặc đầu giờ chiều giúp bạn tỉnh táo. Đặc biệt nên tránh uống khi bụng đói và uống sát giờ đi ngủ, nhất là với người nhạy caffeine.

Với những nười có bệnh dạ dày, thiếu máu hoặc đang mang thai nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi uống đều đặn. Trà là thức uống, không thay thế thuốc hay tư vấn y tế.

Trà Long Tỉnh, thập đại danh trà nổi tiếng Trung Quốc 13

Tách trà Long Tỉnh buổi sáng giúp tỉnh táo với polyphenol và lượng caffeine vừa phải. Ảnh minh hoạ: Hưng Mộc Trà

Thường pha được 2 đến 3 nước. Nước đầu thơm nhất, các nước sau vị nhạt dần.

Đựng trong hũ kín, đặt nơi khô mát, tránh ánh sáng và mùi lạ. Nhiệt, ẩm và mùi bên ngoài là yếu tố khiến trà xuống hương nhanh, nên dùng trong 3 tháng đổ lại để giữ vị đúng nhất.

Cả hai đều thuộc thập đại danh trà. Bích Loa Xuân đến từ Đông Đình Sơn, Tô Châu, Giang Tô, còn Long Tỉnh đến từ Hàng Châu, Chiết Giang. Về hình dáng, Long Tỉnh có lá dẹt và vị bùi như hạt dẻ, trong khi Bích Loa Xuân có búp nhỏ cuộn xoắn.

Trà Long Tỉnh giữ được vị thế đệ nhất lục trà Trung Hoa nhờ hương vị vẹn toàn. Với ai có dịp kéo đến Hàng Châu, một hộp trà mua ngay tại vùng nguyên sản, bọc kỹ rồi xếp gọn vào vali du lịch, sẽ mang cả hương mùa xuân về nhà. 

Hazel Tran·Nguồn: Tổng hợp
Bạn có hài lòng với bài viết này không?